Aardrijkskunde

De Rijn wordt lek bij Wijk bij Duurstede … Het lijkt geheimtaal, maar naar het schijnt leerde je dat vroeger op de lagere school. Als lagereschoolkind heb ik het dat soort zaken echter nooit te horen gekregen, misschien een gevolg van de vroege jaren ’70 ? Hoe het ook zij, ik begreep er dan ook niet veel van als ik op de achterbank van de Fiat 1100 richting Ardennen ging: na Utrecht de brug bij Vianen over de rivier de Lek, dat ging nog wel, maar verder naar het Zuiden kwam je eerst de Waal en vervolgens de Maas tegen. Althans dat hing van de route af, want op een meer zuidwestelijke route niks geen Waal, maar wel de Merwede en even verder moest de de Bergse (?) Maas overgestoken.

Recent vroeg een klant me om foto’s van de eerder genoemde rivier bij Vianen, de Neder-rijn, spraakverwarring alom want hoewel hetzelfde water als bij Wijk bij Duurstede, namelijk van de Rijn, hebben we het ter hoogte van Vianen zoals gezegd over de Lek.
Deze topografische wijsheid heb ik opgedaan tijdens het werk aan Het Lage Land, en in onderstaande animatie, ziet u het verloop van de grote rivieren in de delta die Nederland heet.
En voor de liefhebber heb ik als onderschrift bij de animatie alles op een ritje gezet. Te beginnen met de Rijn die bij Lobith …

Nederland is de delta van de drie grote rivieren Schelde, Maas en Rijn. Deze rivieren dragen echter allerlei afwijkende (plaatselijke) namen, mede het gevolg van het ingrijpen in de loop van de rivieren.
Wat betreft de Schelde is de nomenclatuur overzichtelijk, twee takken, namelijk de Wester- en Oosterschelde, maar bij de Maas wordt het gecompliceerder. Afhankelijk stroomt de Maas door Limburg en vormt zij verder stroofafwaarts de grens tussen Brabant en Gelderland. Westelijk van Den Bosch veranderd de situatie echter omdat de Maas, die hier oorspronkelijk naar het noorden stroomde, in de 19e is eeuw afgedamd. De reden was dat verbinding tussen Maas en noordelijker gelegen Waal voor de nodige wateroverlast zorgde. Om afvoer van de Maas toch verder mogelijke te maken werd een rivier naar het westen gegraven, de Bergse Maas die ter hoogte van de Biesbosch Amer gaat heten.
Nu de Rijn: komt al jaren niet meer bij Lobith ons land binnen, de rivier is namelijk verlegd en daarbij splits de rivier zich al snel na de grens, namelijk in Waal en Pannerdensch kanaal. Dit kanaal stroomt verder als Neder-Rijn richting Arnhem, maar vlak voor Arnhem is er een nieuwe afsplitsing, de IJssel. En de Neder-rijn? Zoals gezegd wordt deze Lek, bij Wijk bij Duurstede.
De als Waal vermomde Rijn tenslotte, stroomt via Nijmegen richting Zaltbommel. Bij Woudrichem en Slot Loevestein mondde zoals reeds genoemd de Maas in vroeger tijden uit in de rivier. De Maas is nu afgedamd, maar na dit punt gaat de Waal Boven-Merwede heten. Maar na een paar kilometer gaat het alweer mis, de Boven-Merwede splitst zich en de rivieren vloeien weer samen, zie Nieuwe Merwede, Beneden Merwede, Oude Maas, de Noord, Nieuwe Maas, Hollandsch Diep enzovoort

Comments are closed.